أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

105

قانون ( فارسى )

فصل سوم حرف ( ج ) جوز ( گردو ) : گردو گرم است و گرمىشكن آن براى گرمىداران اسكنجبين است و براى آنها كه معدهء ضعيف دارند بايد گردو را در سركه پرورش دهند . مزاج : در سوم گرم ، در اول دوم خشك - و گرمى آن از خشكى بيشتر است . گردوى در روغن پخته بسيار قابض است و برگ و پوست گردو هر دو بازدارندهء نزيفند ، سوختهء پوست گردو خشكاننده است و گزش ندارد . تأثير روغن گردوى كهنه چون تأثير روغن زيتون كهنه است . زدايندگى كهنهء آن قوى است . آرايش : ضماد گردوى تر را بر جاى ضربه مىگذارند مفيد است . دمل و جوش : مغز گردو را بخايند و بر دمل سودايى چركين گذارند داروى خوبى است . زخم و قرحه : صمغ آن را بكوبند و بر قرحهء گرم پاشند يا داخل مرهم كنند سودمند است . مفاصل : گردوى مخلوط با عسل و فيجن علاج پيچش عصب است . سر : سردرد آورد . افشرهء برگ آن را به حالت نيم‌گرم در گوش چكانند چرك و ريم گوش را پاك مىكند . خوزيان گفته‌اند : گردو زبان را سنگين كند و سبب برآمدن جوش دهان مىشود . چشم : روغن گردو داروى خوره و سرخى و ناسورهاى گوشهء چشم است . اندامهاى تنفسى : افشره و رب گردو بازدارندهء خناق است و براى سرفه بد است . روغن گردوى كهنه درد گلو به بار آورد . همه انواع گردو بويژه گردوى ملوكى بزرگ را بر پستان آماسيده گذارند آماس را فرونشاند . اندامان غذا : گردو ديرهضم است و براى معده خوب نيست . گردوى پرورش يافته ( مربا ) و گردوى تر براى معدهء سرد بد نيست و كمتر از گردوى خشك زيان دارد . به شرطى كه هر دو پوستهء آن را بكنند . گردويى كه در عسل پرورش دهند براى معدهء سرد مفيد است . و من مىگويم گردو تنها براى معدهء گرم خوب نيست . اندامان دفعى : جوشها را پديد آورد . درد و پيچ شكم را تسكين دهد ، شكم را بند آورد و بويژه در روغن جوشيده‌اش بسيار قبض است . پوست گردو نزيف حيض را قطع كند . مرباى گردو بهترين داروى گردهء سرد است ، خاكستر پوستش را شربت كنند و تناول نمايند يا بردارند بازدارندهء حيض است . گردو را با آبكامه بخورند اسهال آورد . و اگر زياد بخورند كرمها را بيرون براند . و ضد كرم كدو است و در روده كور نافع است . زهر : گردو كه با انجير و فيجن باشد پادزهر هر نوع سمى است . گردو با پياز و نمك اگر برگزيدهء سگ هار و غيره ضماد شود سودمند آيد . جوزبوا ( بسباسه ) : نوعى گردو است كه به حجم مازو مىباشد . پوستش نازك و زودشكن است و بوى خوش و تند دارد . مزاج : مسيح گويد : در آخر دوم تا به سوم مىرسد گرم و خشك است . خاصيت : قبوضيت دارد . آرايش : كك‌مك را مىزدايد و بوى دهان را خوش كند . چشم : تقويت ديد كند و داروى « سبل » است . اندامان غذا : كبد و طحال و معده و بويژه فم معده را تقويت دهد . اندامان راننده : شكم را بند آورد . مدرّ است و داروى عسر بول است . اگر جوزبوا با روغنها مرهم شود مسكن درد است ، و در پرزه ( شياف زنانه ) سودمند و مانع استفراغ است . جانشين : يك وزن و نيم آن سنبل را به جاى آن به كار